Oekraïne hoopt op verandering onder nieuwe president - 28/12/2004

Viktor Joesjtsjenko wordt wellicht de nieuwe president van Oekraïne, al heeft verliezer Janoekovitsj klacht ingediend bij het hooggerechtshof. Wat brengt de toekomst voor dit land dat gesandwicht lijkt tussen de Europese Unie en Rusland?

We vroegen het Stef Goris, die voor de VLD als waarnemer de verkiezingen volgde en Irina Zbrozhek, een Oekraïense die over haar vaderland aan het doctoreren is aan de Leuvense universiteit.

VLD-waarnemer Goris heeft geen onregelmatigheden vastgesteld. ,,Wel een grote verschuiving in populariteit. De bevestiging dat Joesjtsjenko vergiftigd werd én de massa-demonstraties in Kiev hebben de populariteit van Viktor Joesjtsjenko enkel doen toenemen.'' Irina Zbrozhek heeft ook de media zien veranderen in haar land. ,,Vroeger schreven ze enkel wat de overheid dicteerde, nu zijn ze veel objectiever.''

Waarin gaat Joesjtsjenko het verschil maken?
Irina Zbrozhek : ,,De Oekraïeners verwachten vooral dat hij de corruptie gaat bestrijden en het land moderniseren. Zij hopen op een opening naar de westerse economieën. Maar veel hangt ook af van Rusland. Vladimir Poetin zegt wel dat hij met de verkiezing van Joesjtsjenko kan leven. Maar is dat wel zo? Er is nog veel armoede in ons land. Veel oudere mensen denken met heimwee terug naar de sovjettijd toen er ten minste stabiliteit was. Nu is er veel vrijheid, maar je bent niet zeker dat je je loon krijgt.''
Stef Goris : ,,Ik vrees voor de kater binnen een paar maanden. Joesjtsjenko gaat het niet gemakkelijk hebben. De verwachtingen zijn hooggespannen, maar het zal niet gemakkelijk zijn die in te lossen. Hij heeft beloofd om de pensioenen en de lonen van de mijnwerkers te blijven uitbetalen. Maar de huidige begroting van het land is gebaseerd op een groei van 25 procent. Dat is niet realistisch. Hij zal geld nodig hebben. Bovendien is zijn partij geen homogeen geheel, maar een samengaan van verschillende strekkingen. Daarom is het goed dat hij een regering van nationale eenheid wil vormen.''

Wat is het belang voor Europa?
Stef Goris : ,,Voor de Baltische landen en de andere landen uit het vroegere Oostblok is de verkiezing van Joesjtsjenko een stabilisering: hun onafhankelijkheid van de vroegere Sovjetunie wordt er enkel door versterkt. Oekraïne is met 45 miljoen inwoners een groot land. Dus kan het ook een belangrijke markt worden. België voert nog maar weinig uit naar daar. Enkel Interbrew, of liever Inbev, zit daar. Ik heb in Kiev een perfect geschonken Hoegaerden gedronken. Als Leuvenaar doet dat toch plezier.''
Irina Zbrozhek : ,,Ik hoop dat wij meer kunnen zijn dan een bufferstaat tussen twee machtsblokken. Wij hebben belangrijke troeven, zoals onze landbouw en onze staalproductie. Oekraïne is ook een belangrijk knooppunt van pijpleidingen.''

Ziet u Oekraïne bij Europese Unie of Navo?
Irina Zbrozhek : ,,Zeker niet de eerste vijftien à twintig jaar bij de Europese Unie. Die moet eerst nog met Turkije onderhandelen, en de toetreding van Bulgarije en Roemenië regelen. Voor Oekraïne is het belangrijk dat de EU een duidelijk beleid voert over de voorwaarden van een associatie. Het zou niet goed zijn mochten we bij de Navo komen, want we moeten onze goede relaties met Rusland behouden.''
Stef Goris : ,,Eerst moet Oekraïne lid worden van de Wereldhandelsorganisatie, maar ik hoop dat het ook bij de Navo en later de EU komt.''

Is er nog kans dat het land uiteenvalt in een westelijk Europees deel en een oostelijk Russisch-gezind deel?
Stef Goris : ,,Dat is van de baan. De gouverneurs van de oostelijke provincies hebben dat eerst aangekondigd maar dan weer ingetrokken. Vergeet ook niet dat die een andere geschiedenis hebben. Het oosten behoort al lang tot Rusland, terwijl die westelijke provincies nog tot Oostenrijk-Hongarije behoord hebben. Lviv heette vroeger Lemberg in het Duits.'' br>Irina Zbrozhek : ,,Die oostelijke staten wilden eerst een referendum, maar ondertussen is daar niets meer van gehoord. De stedelijke administraties waren duidelijk tegen een afsplitsing. Maar vergeet niet dat de aftredende president Koetsjma én Janoekovitsj uit het oosten komen. Vergeet niet dat die oostelijke staten sinds de zeventiende eeuw al onder Rusland vallen. De westelijke staten kwamen pas na de Tweede Wereldoorlog onder de Sovjetunie. Een deel behoorde vroeger tot Oostenrijk-Hongarije, Tsjecho-Slowakije of Roemenië. Ze hebben een andere historische ervaring, en voelen zich meer aangetrokken tot West-Europa.''